Onlinehulp in de digitale samenleving

De invloed van de digitalisering op onze samenleving is immens. Dat zien we op alle terreinen, ook in de hulp- en dienstverlening en in de zorg.

  • Mensen gaan op andere manieren zoeken naar informatie, advies of hulp.
  • Dienst-, hulp- en zorgverlening krijgen nieuwe vormen, bijvoorbeeld in onlinehulptoepassingen zoals websites, chathulp en apps
  • Ook proberen we om via sociale media beter aan te sluiten op de leefwereld van onze doelgroepen

De digitale stroomversnelling schept enorme mogelijkheden voor meer welzijn, gezondheid en onderwijs voor iedereen. Digitale media kunnen een positieve bijdrage leveren aan sociale inclusie. Maar in het werkveld zien we ook als eersten de gevolgen voor wie niét mee kan. De uitdagingen inzake sociale rechtvaardigheid worden groter, en er ontstaan nieuwe welzijns- en gezondheidsproblemen. Wie niet mee is met digitale media krijgt het steeds moeilijker om deel te nemen aan onze samenleving. Het welzijnswerk speelt hier een sleutelrol.

Uitdagingen voor welzijnsorganisaties

Davy Nijs en Nathalie Drooghmans, verbonden aan het onderzoekscentrum Inclusive Society van UC Leuven-Limburg, onderzoeksgroep eSocialWork, stellen op basis van onderzoek volgende zaken vast:

  • Digitale media zijn overal, ook in welzijnsorganisaties
  • Cliënten van welzijnsorganisaties zijn online extra kwetsbaar
  • (Digitale) Mediawijsheid is onderbelicht in welzijnsorganisaties
  • Attitudeverandering: van online risico’s naar online mogelijkheden
  • Media ondersteuning: een roeping, een uitdaging of nog iets anders?

Op basis van deze vaststellingen formuleren zij vijf aanbevelingen voor beleidsmakers, het management, professionals, opleidingen en onderzoekscentra:

  1. Welzijnsorganisaties moeten blijven zorgen voor voldoende toegang tot digitale media op maat van hun doelgroepen.
  2. Cliënten van welzijnorganisaties moeten ondersteund worden om digitaal te participeren en online weerbaar te zijn
  3. Digitale mediawijsheid moet behoren tot het DNA van elke welzijnsorganisatie
  4. Medewerkers van welzijnsorganisaties moeten meer professionalisering krijgen om rond digitale mediawijsheid kwaliteitsvol te kunnen werken
  5. Welzijnsorganisaties zouden er moeten in slagen elkaar te informeren en uit te wisselen over digitale mediawijsheid

Wat is digitale mediawijsheid?

Het geheel van kennis, vaardigheden en attitudes waarmee burgers zich bewust en kritisch kunnen bewegen in een complexe, veranderende en gemediatiseerde wereld noemen we mediawijsheid. Het is het vermogen tot een actief en creatief mediagebruik dat gericht is op maatschappelijke participatie in de publieke sfeer.

Het gaat naast praktische ICT-vaardigheden dus ook om inzicht in de mechanismen van commerciële communicatie en de media-industrie, kritische informatie- en strategische vaardigheden, en verantwoord en veilig mediagebruik.  Mediawijsheid is een noodzaak voor iedereen, ook voor hulpverleners. Hoe zoek je kwaliteitsvolle informatie op het internet? Hoe herken je fake news? Als begeleider aan de slag met sociale netwerken in de leefgroep, een goed idee of net niet? Wat vertel je online over jezelf? Hoe maak je een veilig wachtwoord? Voor welzijns- en gezondheidswerkers zijn privacy en beroepsgeheim een bijkomende zorg die hier onlosmakelijk mee verbonden is.

Mediawijze sociale professionals zijn vandaag en in de toekomst een voorwaarde voor kwaliteitsvolle hulpverlening.