De invloed van de digitalisering op onze samenleving is immens. Dat zien we op alle terreinen, ook in het onderwijs, in de hulpverlening en in de zorg

  • Mensen gaan op andere manieren zoeken naar informatie, advies of hulp.
  • Dienst-, hulp- en zorgverlening krijgen nieuwe vormen, bijvoorbeeld in onlinehulptoepassingen zoals websites, chathulp en apps
  • Scholen communiceren via smartschool en e-learning platformen, en tablets en smartboards zijn niet meer weg te denken uit de klassen
  • Via sociale media proberen we aan te sluiten op de leefwereld van onze doelgroepen

De digitale stroomversnelling schept enorme mogelijkheden voor meer welzijn, gezondheid en onderwijs voor iedereen. Digitale media kunnen een positieve bijdrage leveren aan sociale inclusie. Maar in het werkveld zien we ook als eersten de gevolgen voor wie niét mee kan. De uitdagingen inzake sociale rechtvaardigheid worden groter, en er ontstaan nieuwe welzijns- en gezondheidsproblemen. Wie niet mee is met digitale media krijgt het steeds moeilijker om deel te nemen aan onze samenleving. Als welzijnswerkers hebben we hier een sleutelrol.

Mediawijsheid is vandaag noodzakelijk voor iedereen. Daarom organiseerde Mediawijs, UCLL, SAM – steunpunt Mens en Samenleving, en Child Focus op 10 mei het congres #MWCON19 onbeperkt mediawijs en bijzonder digitaal. Hoe begeleid je leerlingen of cliënten naar de digitale wereld? Waarom is dat belangrijk? En hoe zit dat met de risico’s? Hoe zoek je samen kwaliteitsvolle informatie op het internet? Aan de slag met sociale netwerken in de leefgroep, een goed idee of net niet? Je kreeg niet enkel een antwoord op vele vragen, maar ook de nodige handvaten en ideeën om zelf toe te passen binnen jouw organisatie. Zodat ook jouw doelgroep zonder struikelen over die digitale drempel kan.

Hieronder een terugblik op het programma en de presentaties van de keynote speakers in de voormiddag:

Mediawijsheidsnoo(t)/(d)?! – Davy Nijs
In deze plenaire sessie ging Davy Nijs, docent en onderzoeker aan de UC Leuven-Limburg, in op de noden voor de ondersteuning van mediawijsheid door professionals binnen organisaties uit het welzijnswerk. Hij reflecteerde en rapporteerde hiervoor op bestaande onderzoeken en eigen onderzoek. Naast het in kaart brengen van deze noden, formuleerde hij ook een eerste advies op beleidsniveau, managementniveau en op niveau van de opleidingen en onderzoeksinstellingen.

Media? Da’s niks voor jou! Of wel? Zijn jongeren echt zo kwetsbaar? – Prof. Dr. Ellen Helsper
Ellen Helsper, professor aan de London School of Economics & Political Science nam ons mee in de wereld van het mediagebruik bij kwetsbare jongeren, de voordelen, risico’s en de gevolgen. Ze doorprikte mythes en ging in op de echte ongelijkheden. Ze focuste daarbij op de ondersteuning en de initiatieven die effectief gebleken zijn om de meest kwetsbare groepen in de digitale samenleving toch alle kansen te gunnen.

Ontdekkingscafé
Tijdens het ontdekkingscafé kon je ontdekken hoe verschillende organisaties met hun eigen tools aan de slag gaan. En vooral: of jij daar ook wat mee kan aanvangen. Hier vind je de organisaties die aanwezig waren op het café.

Het congres presenteerde in de namiddag drie boeiende luistersessies over onderzoek, tools en een media(wijs)beleid en twee workshops. De uitleg en presentaties kan je hieronder vinden:

Onderzoek onder de loep

Deze sessie ging in op onderzoek, de ‘harde cijfers’: hoe verschilt het mediagebruik van jouw doelgroep met dat van de gewone man of vrouw in Vlaanderen? Wat zegt de wetenschap daarover? En hoe kan jij de kloof helpen dichten?

Ronde 1 #Uitdagingen#Sexting#Gaming

Prof. Dr. Michel Walrave (MIOS – UA)
Sexting bij kwetsbare doelgroepen
Prof. Dr. Michel Walrave ging aan de hand van Vlaams en internationaal onderzoek dieper in op wat er gebeurt als sexting niet gebeurt in alle vertrouwen en respect. Hoe gaat men hiermee om? En wat zijn bijkomende risico’s, in het bijzonder voor kwetsbare doelgroepen?

Prof. Dr. Kathrin Gerling (eMedia – KU Leuven)
Between Vulnerability and Empowerment: Digital Games and Disability
Digital games invite players to engage in virtual worlds, but access to play is often challenging for people with disabilities. This talk explored current challenges and opportunities associated with digital games and disability, and shows how games and play can be leveraged to empower young people with disabilities

Stijn Custers (UCLL)
#TeGekOnline: Mediawijs met sociale media in de psychiatrie
Een spelmethodiek o.b.v. het PWO-onderzoek MediaWijsBeleid. In kader van het praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek PWO MediaWijsBeleid (2015 – 2018) waarin er rond kansen en risico’s van sociaal mediagebruik binnen residentiële psychiatrische voorzieningen voor volwassenen handvaten worden ontwikkeld om hiermee op een mediawijze manier om te gaan, werd in co-creatie met de doelgroep en i.s.m. De Aanstokerij een spel ontwikkeld om patiënten in de psychiatrie te laten kennismaken met sociale media, hen inzichten te verschaffen in de kansen en risico’s die sociale media met zich meebrengen en een gesprek te starten over hun sociale-mediagebruik en het sociale mediabeleid in een organisatie.

Ronde 2 #Kansen#E-inclusie#Burgerschap

Tom Vandries (UCLL)
PWO onderzoek – Netwerkondersteunend sociale media gebruik + online risico’s bij kwetsbare doelgroepen
Kunnen sociale media ook netwerkversterkend ingezet worden door volwassenen met (het vermoeden van) een beperking? In een éénjarige exploratief onderzoek verkende de UCLL reeds bestaande praktijken en gaf in deze bijdrage een overzicht. Hiernaast kondigden ze een volgend project aan dat volgend academiejaar opstart. Hierin geven ze begeleiders tools en een handelingskader om het risicovol sociale media gedrag te begeleiden, afgestemd op de emotionele ontwikkeling van (minderjarige) cliënten.

Joris Van Puyenbroeck (Odisee)
Mijnondersteuningsplan.be
Mijnondersteuningsplan.be werd ontwikkeld door de Odisee Hogeschool en SAM, steunpunt Mens en Samenleving in opdracht van het Vlaams Agentschap voor Personen met een handicap. In de sessie ging Joris dieper in op het nut van de tool in het proces van vraagverheldering, de verschillende stappen in het ontwikkelproces en de functionaliteit van de tool aan de hand van twee voorbeelden.

Chantal Wauters en Axelle Asmar (SMIT – VUB)
E-inclusie vanuit het beleid en de ontwikkeling van digitale autonomie bij de gebruiker
De burger wordt steeds vaker geconfronteerd met digitale (publieke) diensten, waardoor interactie met de overheid en maatschappelijke participatie niet zo vanzelfsprekend is voor groepen die digitaal uit te boot dreigen te vallen. Chantal en Axelle beantwoorden in hun uiteenzetting volgende vragen: Wordt er aandacht besteed aan deze problematiek vanuit het beleidsdomein en hoe wordt dit best concreet aangepakt? Welke invloed heeft de digitalisering van de samenleving op de burger en welke nieuwe vaardigheden moeten ontwikkeld worden om hiermee om te kunnen gaan?

De toolpool

Had je inspiratie nodig om met je doelgroep aan de slag te gaan? Of was je op zoek naar een opleiding om mediawijsheid te integreren in de eigen praktijk of organisatie? Dan was toonpool de sessie voor jou!

Ronde 1 #Kansen#Coderen#SocialeMedia#Burgerschap

Nancy Van Belleghem (Departement Onderwijs en Vorming)
WAI-NOT, Internet voor iedereen
Jongeren met een verstandelijke beperking of een meervoudige beperking waaronder visuele, motorische en verstandelijke beperking, ondervinden vaak moeilijkheden op gewone websites. Nancy stelde WAI-NOT voor als alternatief.

Lien Vandendooren (Don Bosco Halle Bulo + KlasCement)
Project coderen in buitengewoon onderwijs
Lien vertelde kort over het project en de stand van zaken.  Bij de verschillende lesmaterialen legde ze uit hoe ze deze heeft aanpast aan de doelgroep.  Ze vertelde over de voor- en nadelen, de struikelblokken en mogelijke oplossingen.

Wim De Backer (Thomas More Kempen vzw)
Modem: persoonlijk advies en vorming voor het ondersteunen van communicatie
Kan je moeilijk schrijven? Misschien lukt het met een aangepast toetsenbord. Kan je niet of moeilijk spreken? Er bestaan hulpmiddelen die je weer een stem geven. Wil je graag berichtjes sturen met een smartphone? Je kan het aanraakscherm aanpassen of zelfs vermijden. Kan je een website niet lezen? Een computerstem leest voor wat er geschreven staat. Modem biedt een antwoord op al deze vragen.

Lennert Mottar (JES vzw)
SQUEEZE
SQUEEZE is een online singleplayer simulation game van JES vzw die in (klas)groep wordt gespeeld en waarvoor een methode en prototype werd uitgewerkt om te reflecteren over online identiteit en digitaal burgerschap. De feitelijke game die een vaste speelduur heeft van 35 minuten maakt deel uit van een methode die 2 (of meer) lesuren in beslag neemt. Lennert nam zijn publiek met veel plezier meer in volgende methodes en thema’s uit SQUEEZE: online privacy, big data, online discriminatie, lootboxes, marketing en clickbait.

Ronde 2 #Uitdagingen#Sexting#Gaming

Julia Day (Sensoa)
Sexting: Extra kwetsbaar?
Julia deed samen met het publiek een oefening om beter te begrijpen welke situaties van sexting oké of net problematisch zijn. Het is een oefening die je ook zelf met jongeren kan doen. Daarna bekeek ze kort welke preventie/reactie nodig is en of die anders is bij kwetsbare jongeren.

Dirk Bosmans (PEGI)
Praten over videogames
PEGI classificeert de inhoud van videogames en wil ouders hiermee een hulpmiddel aanreiken als zij games kopen voor hun kinderen. Tegenwoordig zijn games een snel evoluerend sociaal online fenomeen: kinderen pikken daar gretig op in, ouders, leraars en begeleiders hinken vaak achterop met vragen. Onopgeloste vragen leiden tot bezorgdheid en onopgeloste bezorgdheid kan leiden tot onnodige paniek. Met hulp van PEGI, andere instrumenten, en de juiste aanpak kan deze bezorgdheid voor een groot stuk voorkomen worden.

Hannes Hauwaert (Karaton)
Karaton
Wij hebben een educatieve avonturen game gebouwd in samenwerking met de HoGent om kinderen te leren lezen en schrijven. Het grote verschil met onze educatieve game tov andere ‘edu games’ is dat ons spel echt de look en feel heeft van een game en dat het ook zo voelt als het gespeeld wordt. Een tweede punt is ook dat onze game ondersteund wordt door een platform waardoor alle lees oefeningen op maat van elk kind kunnen worden ingesteld worden en er ook achteraf bekeken kan worden waar er eventueel problemen zouden zijn.

Nina de Paepe (VAD)
Praten over gamen
Vermoed je dat een jongere te veel gamet? Het is niet altijd eenvoudig om hiervan een juiste inschatting te maken. Om je te helpen hier rond te werken, ontwikkelde VAD de inspiratiebox ‘Praten over alcohol, drugs en gamen’. Tijdens deze sessie leerde je deze box al doende kennen.

Pleit voor een media(wijs)beleid

Een media(wijs)beleid in jouw school of organisatie? Ja, graag, maar euh, hoe begin je daar in ’s hemelsnaam aan? In deze sessie ontdekte je het van naaldje tot draadje, en reikten we je ook de nodige kaders en modellen aan om je plan aan op te hangen.

Ronde 1 #Acties#Plan#Afspraken

Kjell Declercq (VOT)
Veiligheidsplanner
De ‘Safety planner’ of Veiligheidsplanner is een tool die in het Verenigd Koninkrijk ontwikkeld werd door South West Grid for Learning en die verplicht is voor elke organisatie die internet aanbiedt binnen zijn werking. Dit veiligheidsplan heeft als doel om de nodige afspraken te maken binnen de organisatie. Jo Van Hecke van Tonuso vzw en Philippe Bocklandt van Artevelde Hogeschool vertaalden dit instrument en pasten het aan zodat het ook van toepassing is binnen de hulpverlening en het bredere welzijnswerk.

Jan De Craemer (Departement Onderwijs en Vorming)
eSafety label
In Vlaanderen krijgen alle scholen voortaan de kans om een eSafety label te halen. Het eSafety label is een project van het European Schoolnet en kwam tot stand i.s.m. met een aantal toonaangevende bedrijven en 8 Europese ministeries van Onderwijs. Dat label is bedoeld om scholen te ondersteunen bij de realisatie van een veilige ICT-omgeving. Scholen krijgen eveneens een actieplan aangeboden om waar nodig verbeteringen in het ICT-beleid door te voeren.

Sarah Dumoulin (Mediacoach)
Cyberpesten en sociale media in het buitengewoon onderwijs
Sarah presenteerde mogelijke bouwstenen in een beleid sociale media en cyberpesten in het buitengewoon onderwijs.

Margot De Baets (Link in de Kabel)
Digitale brug
Dit project wordt specifiek ontwikkeld voor kinderen en jongeren uit de Integrale Jeugdhulp. De Digitale Brug wil de digitale kansen van kwetsbare kinderen en jongeren vergroten. Dit project wordt specifiek ontwikkeld voor kinderen en jongeren uit de Integrale Jeugdhulp. De Digitale Brug is een mediawijs drieluik. Via workshops, train-the-trainersessies en beleidstrajecten zetten we maximaal in op een mediawijze Integrale Jeugdhulp.

Ronde 2 #Opleiding#Training#Ondersteuning

Evelien Neirynck en Tom Van Hoey (Konekt)
Mediacoach voor DUO’s
Digitaal niet mee zijn is sociaal niet mee zijn. Met de opleiding ‘Mediacoach voor duo’s’ leiden we duo’s op tot mediacoach. Als duo willen je kennis en enthousiasme doorgeven. Jullie willen personen met een beperking helpen om deel te nemen in de digitale wereld.

Sébastien Ronsmans (Groep INTRO vzw)
Train de trainer – mediacoach bij Groep INTRO
Sébastien presenteerde aan jullie de opleiding die hij binnen zijn eigen mediacoach project ontwikkelde voor Groep Intro.

Filip Van Praet (VAPH)
Mijn VAPH versie 2.0
In deze sessie werd de update van mijn VAPH voorgesteld. Via de tool ‘mijnvaph’ kunnen erkende PMH bij het VAPH hun eigen dossier beheren en opvolgen.

Alternarratief (workshop) door David Loyen van Link in de Kabel
Actie en reactie tegen haatspraak opbouwen. Een workshop ontwikkeld door Link in de Kabel, UCLL, Mediawijs, Tumult, Mediaraven en Orbit vzw. Tijdens deze workshop kon je tools en methodieken ontdekken en uittesten om educatief aan de slag te gaan.

#Tegekonline (workshop) door Michiel Kun van De Aanstokerij
Mediawijs met sociale media in de psychiatrie. Een spelmethodiek ontwikkeld door de Aanstokerij o.b.v. het PWO-onderzoek MediaWijsBeleid. In deze workshop ontdekte je samen met de Aanstokerijk het spel en zijn mogelijkheden.

De inspirenrende dag eindigde met een reflectie op het congres door de doelgroep en een muzikaal slot gebracht door de jongeren van Cachet vzw.

The Buggles – Video Killed The Radio Star

Madonna – Human Nature

Rage Against The Machine – No Shelter

Knife Party – Internet Friends

Stromae – Carmen